Wybór kasku wspinaczkowego
Najważniejszą kwestią przy wyborze kasku wspinaczkowego jest wygoda. Nawet najlepszy technicznie model nie będzie spełniał swojej funkcji, jeśli użytkownik nie będzie chciał go nosić przez wiele godzin działania w ścianie, górach czy podczas wspinaczki sportowej. Komfort użytkowania wpływa nie tylko na samopoczucie, ale również na bezpieczeństwo, ponieważ źle dopasowany lub niewygodny kask często bywa zdejmowany w sytuacjach, gdy ochrona głowy jest nadal potrzebna.
Drugim bardzo istotnym elementem jest przeznaczenie kasku, czyli rodzaj aktywności, do której będzie wykorzystywany. Poszczególne konstrukcje różnią się pomiędzy sobą:
- odpornością na uszkodzenia,
- wagą,
- wentylacją,
- trwałością,
- komfortem długotrwałego użytkowania.
W praktyce nie istnieje jeden idealny model do wszystkich zastosowań. Kask przeznaczony głównie do wspinaczki sportowej będzie miał inne cechy niż konstrukcja używana podczas alpinizmu, skialpinizmu czy eksploracji jaskiń.
Rodzaje kasków wspinaczkowych
W sporcie wspinaczkowym stosowane jest podział na kaski: skorupowe (technologia produkcji out mold), piankowe i hybrydowe (technologia produkcji out mold i in mold).
Sportowe kaski produkowane są w 2 technologiach out mold i in mold. W technologii out mold składowe kasku wytwarzane są jako osobne elementy. Następnie łączone są za pomocą sklejania lub przy użyciu dedykowanych łączników. W technologii in mold połączenie zewnętrznej twardej skorupy z wewnętrzną miękką pianką, następuje na etapie produkcji pianki (EPS, EPP). Zewnętrza skorupa po uformowaniu, jeszcze przed pełnym utwardzeniem, wkładana jest do docelowej formy. Następnie wtryskiwany jest materiał do produkcji wypełnienia, który rozpręża się przy obniżonym ciśnieniu. Wypełnienie trwale łączy się ze skorupą. 
Czytaj więcej: budowa kasków wspinaczkowych
Kask skorupowy Black Diamond Half Dome
Kask skorupowy
Wykonany jest z twardego tworzywa sztucznego, takiego jak ABS, PP, PC z wypełnieniem ze spienionej pianki EPP lub EPS. Popularny w taternictwie jaskiniowym. Jedyny rodzaj kasku, który jest bliski spełnienia normy dla hełmów przemysłowych. Mają dużą trwałość. Twarda skorupa zapewnia dobrą ochronę przed uderzeniami i mechanicznymi uszkodzeniami. Wadą tej konstrukcji jest nieco większa waga.
Kask piankowy
Kask piankowy Petzl Sirocco
Wykonany jest z pianki EPS (np. Petzl Sirocco) lub EPP (np. Grivel Duetto+) a czasem obie jednocześnie w różnych fragmentach kasku. Bardzo lekki, wygodny, ale delikatny. Dobra amortyzacja siły uderzenia. Pierwszy na rynku model kasku piankowego Sirocco obecnie nie jest produkowany w wersji 100% piankowej. Jedyny model w całości piankowy to Grivel Duetto+. Jest to najlżejszy kask spełniający jednocześnie 2 normy (215g). Dodatkowo spełnia normę narciarsko snowboardową EN 1077 klasa B.
Obecnie produkowane kaski piankowe, mają wzmocnienie z twardego plastiku w górnej części. W obszarze badanym w teście na penetrację. W niektórych modelach dodatkowo na czole oraz skroniach. Nie są to w całości kaski piankowe ani też hybrydowe. W niniejszym tekście stosowana jest nazwa, kaski hybrydowo piankowe. Czytaj więcej: Kaski piankowe wspinaczkowe – porównanie
Kask hybrydowy Kask Kong Leef
Kask hybrydowy
Jest to połączenie powyższych rozwiązań. Pianka EPS, EPP lub obie jednocześnie, plus zewnętrza skorupa z tworzywa sztucznego na całej zewnętrznej powierzchni. Wszechstronne rozwiązanie, lekkie i stosunkowo wytrzymałe. Obecnie najpopularniejszy rodzaj kasków. Około połowy obecnie dostępnych modeli to kaski hybrydowe. Niska waga i duża wytrzymałość sprawiło, że przejęły palmę pierwszeństwa nad konstrukcją skorupową. Największe firmy produkcyjne mają w ofercie po kilka modeli. Włącznie z ofertą dedykowaną dla spersonalizowanej grupy odbiorców np. kaski dziecięce, kobiece.
Dopasowanie kasku do głowy
Aby kask był wygodny i bezpieczny, musi być prawidłowo dopasowany do obwodu głowy. Producenci stosują własne oznaczenia rozmiarów i nie są one regulowane przez żadną międzynarodową normę. W praktyce oznaczenia XS, S, M, L czy XL są umowne i mogą różnić się pomiędzy producentami. Przykładowo CAMP, Petzl czy Black Diamond mogą stosować inne zakresy obwodu głowy dla tego samego oznaczenia rozmiaru.
Dlatego przy wyborze kasku najważniejsze jest zawsze sprawdzenie tabeli rozmiarów konkretnego producenta oraz rzeczywistego zakresu regulacji podawanego w centymetrach. Wszystkie współczesne kaski wspinaczkowe posiadają system regulacji umożliwiający dokładniejsze dopasowanie konstrukcji do głowy użytkownika.
Na rynku dostępne są modele:
- dziecięce,
- przeznaczone dla mniejszych głów,
- uniwersalne,
- występujące w dwóch lub trzech rozmiarach.
Najczęściej zakresy rozmiarowe częściowo się pokrywają, dzięki czemu użytkownik znajdujący się pomiędzy rozmiarami może wybrać model lepiej dopasowany do własnych preferencji.
Przy dopasowaniu warto zwrócić uwagę nie tylko na sam obwód głowy, ale również na:
- kształt głowy,
- wysokość osadzenia kasku,
- wygodę systemu regulacji,
- stabilność podczas ruchu,
- kompatybilność z czapką lub kominiarką. (Warto mierzyć kask z czapką aby sprawdzić czy się zmieści)
Dobrze dobrany kask nie powinien uciskać, przesuwać się na głowie ani powodować dyskomfortu podczas wielogodzinnego użytkowania.
Waga kasków wspinaczkowych
Waga kasku zależy przede wszystkim od rodzaju konstrukcji oraz liczby spełnianych norm. Modele dwu- lub trzy-normowe są zazwyczaj nieco cięższe od klasycznych konstrukcji posiadających wyłącznie certyfikację wspinaczkową (EN12492, UIAA106). Dodatkowe wymagania dotyczące większej ochrony bocznej, wymuszają zastosowanie bardziej rozbudowanej konstrukcji oraz większej ilości materiału. Czytaj więcej: Testowanie kasków wspinaczkowych
Kask Blue Ice Blast ~średnia waga150g (S/M145g.)
Najlżejsze współczesne kaski wspinaczkowe to przede wszystkim modele piankowe. W największych rozmiarach bardzo często nie przekraczają one 250 g. Po uśrednieniu masy dostępnych rozmiarów do najlżejszych modeli należą:
- Blue Ice Blast — 150 g,
- Petzl Sirocco — 165 g,
- Black Diamond Vapor — 167,5 g,
- Grivel Mutant White — 171 g.
Najlżejszym modelem w zestawieniu jest Blue Ice Blast w rozmiarze S/M (52-58 cm) waga 145g. Tuż za nim jest Grivel Mutant White w rozmiarze S/M (48–58 cm), waga 153 g.
Grivel Duetto+ Uni 215g.
Najlżejszym kaskiem spełniającym co najmniej dwie normy jest Grivel Duetto+ ważący 215 g. Jest to jednocześnie jedyny kask z podwójną certyfikacją wykorzystujący konstrukcję w pełni piankową. Czytaj więcej: kaski wielonormowe
Kaski hybrydowe są zazwyczaj nieco cięższe i najczęściej ważą ponad 200 g, choć istnieją wyjątki. Do najlżejszych modeli tego typu należą Singing Rock Penta ważący 185 g. w rozmiarze S oraz Grivel Stealth o wadze 198 g.
W praktyce różnice masy pomiędzy poszczególnymi modelami są szczególnie odczuwalne podczas:
- wielogodzinnego użytkowania,
- alpinizmu,
- skialpinizmu,
- szybkich przejść górskich.
Z drugiej strony bardzo niska masa często oznacza mniejszą odporność mechaniczną oraz większą podatność na uszkodzenia transportowe. Wybór kasku powinien więc stanowić kompromis pomiędzy wagą, trwałością, wygodą oraz planowanym sposobem użytkowania.
Zasady bezpiecznego użytkowania kasku wspinaczkowego – Podsumowanie
Nawet najlepszy technicznie kask nie będzie skutecznie chronił głowy, jeśli zostanie źle dopasowany lub nieprawidłowo użytkowany. Bezpieczeństwo zależy nie tylko od samej konstrukcji, ale również od sposobu regulacji, transportu oraz codziennego użytkowania sprzętu.
Najważniejszą kwestią pozostaje prawidłowe dopasowanie kasku do głowy. Każdy człowiek ma nie tylko inny obwód głowy, ale również jej kształt. Producenci podają zakres obwodu głowy, dla którego przeznaczony jest dany model, jednak nie informują już o:
- głębokości kasku,
- profilu skorupy,
- kształcie wewnętrznego wypełnienia.
W praktyce oznacza to, że dwie osoby o identycznym obwodzie głowy mogą zupełnie inaczej oceniać wygodę tego samego modelu. Dlatego przy pierwszym zakupie najlepiej przymierzyć kask stacjonarnie zamiast kupować go wyłącznie na podstawie tabeli rozmiarów.
Najlepiej, gdy obwód głowy znajduje się mniej więcej pośrodku zakresu regulacji danego modelu. Kask powinien stabilnie przylegać do głowy, ale nie może powodować punktowego ucisku. Warto przymierzać go zarówno na gołą głowę, jak i z cienką czapką lub kominiarką, jeśli planowane jest użytkowanie zimowe.
Po dopasowaniu obwodu należy prawidłowo wyregulować pasek podbródkowy oraz system nośny. Taśmy powinny przylegać do głowy i swobodnie omijać uszy. Pasek podbródkowy nie może wrzynać się w szyję ani znajdować zbyt blisko brody. Prawidłowo wyregulowany kask powinien pozostawać stabilny podczas ruchu głową, pochylania oraz potrząsania, jednocześnie nie powodując dyskomfortu podczas wielogodzinnego użytkowania.
Jeżeli mimo prawidłowej regulacji kask wyraźnie przesuwa się:
- do przodu,
- do tyłu,
- na boki,
oznacza to najczęściej, że dany model nie jest odpowiednio dopasowany do kształtu głowy użytkownika.
Wskazówki sprawdzania dopasowania kasku do głowy.
Źródło: petzl.com
Kask należy zakładać jeszcze przed podejściem pod ścianę i zdejmować dopiero po opuszczeniu zagrożonego terenu. W historii wspinaczki zdarzały się śmiertelne wypadki spowodowane uderzeniem kamieniem dokładnie w momencie chwilowego zdjęcia kasku.
Podczas transportu kask powinien znajdować się na górze plecaka lub być przypięty na zewnątrz. Kaski wspinaczkowe, szczególnie modele piankowe i ultralekkie, są stosunkowo podatne na:
- zgniatanie,
- punktowe uszkodzenia,
- deformacje.
Nigdy nie należy:
- siadać na kasku,
- dociskać go ciężkim sprzętem,
- transportować pod dużym obciążeniem.
Każde poważniejsze:
- pęknięcie,
- wgniecenie,
- deformacja,
powinno być traktowane jako powód do wycofania kasku z użytkowania. Dotyczy to również sytuacji, gdy uszkodzenie wydaje się niewielkie, ponieważ część materiałów energochłonnych może ulec trwałemu osłabieniu bez widocznych śladów zewnętrznych.
Kask należy również zutylizować po upływie maksymalnego okresu użytkowania określonego przez producenta. Najczęściej producenci dopuszczają 10 lat od daty produkcji.
Kasków nie wolno samodzielnie modyfikować ani oznaczać w sposób nieprzewidziany przez producenta. Dotyczy to m.in.:
- wiercenia otworów,
- malowania,
- stosowania agresywnych klejów,
- naklejania elementów poza miejscami dopuszczonymi przez producenta.
Niektóre substancje chemiczne mogą osłabiać strukturę tworzyw sztucznych i pianek ochronnych. Dlatego do czyszczenia oraz dezynfekcji należy używać wyłącznie środków zalecanych przez producenta lub łagodnych preparatów myjących dedykowanych dla niemowląt (szare mydło itp)
Czytaj więcej: Firmy produkujące kaski wspinaczkowe – marki i produkcja
Zasady bezpiecznego użytkowania kasku wspinaczkowego – Podsumowanie
Nawet najlepszy technicznie kask nie będzie skutecznie chronił głowy, jeśli zostanie źle dopasowany lub nieprawidłowo użytkowany. Bezpieczeństwo zależy nie tylko od samej konstrukcji, ale również od sposobu regulacji, transportu oraz codziennego użytkowania sprzętu.
Najważniejszą kwestią pozostaje prawidłowe dopasowanie kasku do głowy. Każdy człowiek ma nie tylko inny obwód głowy, ale również jej kształt. Producenci podają zakres obwodu głowy, dla którego przeznaczony jest dany model, jednak nie informują już o:
- głębokości kasku,
- profilu skorupy,
- kształcie wewnętrznego wypełnienia.
W praktyce oznacza to, że dwie osoby o identycznym obwodzie głowy mogą zupełnie inaczej oceniać wygodę tego samego modelu. Dlatego przy pierwszym zakupie najlepiej przymierzyć kask stacjonarnie zamiast kupować go wyłącznie na podstawie tabeli rozmiarów.
Najlepiej, gdy obwód głowy znajduje się mniej więcej pośrodku zakresu regulacji danego modelu. Kask powinien stabilnie przylegać do głowy, ale nie może powodować punktowego ucisku. Warto przymierzać go zarówno na gołą głowę, jak i z cienką czapką lub kominiarką, jeśli planowane jest użytkowanie zimowe.
Po dopasowaniu obwodu należy prawidłowo wyregulować pasek podbródkowy oraz system nośny. Taśmy powinny przylegać do głowy i swobodnie omijać uszy. Pasek podbródkowy nie może wrzynać się w szyję ani znajdować zbyt blisko brody. Prawidłowo wyregulowany kask powinien pozostawać stabilny podczas ruchu głową, pochylania oraz potrząsania, jednocześnie nie powodując dyskomfortu podczas wielogodzinnego użytkowania.
Jeżeli mimo prawidłowej regulacji kask wyraźnie przesuwa się:
- do przodu,
- do tyłu,
- na boki,
oznacza to najczęściej, że dany model nie jest odpowiednio dopasowany do kształtu głowy użytkownika.
Wskazówki sprawdzania dopasowania kasku do głowy.
Źródło: petzl.com
Kask należy zakładać jeszcze przed podejściem pod ścianę i zdejmować dopiero po opuszczeniu zagrożonego terenu. W historii wspinaczki zdarzały się śmiertelne wypadki spowodowane uderzeniem kamieniem dokładnie w momencie chwilowego zdjęcia kasku.
Podczas transportu kask powinien znajdować się na górze plecaka lub być przypięty na zewnątrz. Kaski wspinaczkowe, szczególnie modele piankowe i ultralekkie, są stosunkowo podatne na:
- zgniatanie,
- punktowe uszkodzenia,
- deformacje.
Nigdy nie należy:
- siadać na kasku,
- dociskać go ciężkim sprzętem,
- transportować pod dużym obciążeniem.
Każde poważniejsze:
- pęknięcie,
- wgniecenie,
- deformacja,
powinno być traktowane jako powód do wycofania kasku z użytkowania. Dotyczy to również sytuacji, gdy uszkodzenie wydaje się niewielkie, ponieważ część materiałów energochłonnych może ulec trwałemu osłabieniu bez widocznych śladów zewnętrznych.
Kask należy również zutylizować po upływie maksymalnego okresu użytkowania określonego przez producenta. Najczęściej producenci dopuszczają 10 lat od daty produkcji.
Kasków nie wolno samodzielnie modyfikować ani oznaczać w sposób nieprzewidziany przez producenta. Dotyczy to m.in.:
- wiercenia otworów,
- malowania,
- stosowania agresywnych klejów,
- naklejania elementów poza miejscami dopuszczonymi przez producenta.
Niektóre substancje chemiczne mogą osłabiać strukturę tworzyw sztucznych i pianek ochronnych. Dlatego do czyszczenia oraz dezynfekcji należy używać wyłącznie środków zalecanych przez producenta lub łagodnych preparatów myjących dedykowanych dla niemowląt (szare mydło itp)
Czytaj więcej: Wybór kasku wspinaczkowego – rozmiary, waga i rodzaje
Czytaj więcej: Budowa kasków wspinaczkowych
Czytaj więcej: Firmy produkujące kaski wspinaczkowe
Czytaj więcej: Testowanie kasków wspinaczkowych
