Testowanie kasków wg. normy EN 12492 oraz wytycznych UIAA 106

Normy kasków wspinaczkowych określają, jak powinny być testowane i jakie wymagania musi spełniać sprzęt. W tym artykule wyjaśniam normy EN 12492 i UIAA 106 oraz testy, które przechodzą kaski.

Kaski przed przeprowadzeniem testów poddawane są kondycjonowaniu. Odzwierciedla się skrajne warunki klimatyczne na jakie mogą zostać narażone badane modele. Niska i wysoka temperatura, wysoka wilgotność. Przed przeprowadzeniem testów przez określony czas badany egzemplarz kasku jest np. schładzany po czym najpóźniej 2 minuty od wyjęcia z komory klimatycznej jest przeprowadzany test.

Testy odbywają się na modelu imitującym głowę, który ma wbudowane czujniki sił działających w trakcie badań.

Testowanie przeprowadzane jest w notyfikowanych jednostkach, na podstawie normy EN 364 – „Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości. Metody badań”, a także w oparciu o wytyczne konkretnych norm dla badanego sprzętu, dokumentów technicznych – CEN, również w oparciu o inne normy EN czy ISO itp.

Do badania kasków alpinistycznych zgodnie z normą EN12492 wykorzystuje się 11 egzemplarzy. Test absorbcji energii uderzenia z góry – 3 szt. Test absorbcji uderzenia z różnych stron – 3 szt. Test odporności na penetrację – 3 szt. Test wytrzymałości systemu nośnego- 1 szt. Test efektywności systemu nośnego 1 szt.

 Czytaj więcej: Kaski wspinaczkowe. Budowa, rodzaje – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

Testy kasków wspinaczkowych – jak sprawdzana jest wytrzymałość

Test absorbcji energii uderzenia z góry:

Obciążnik o masie 5kg i półkolistym kształcie, zrzucany jest z wysokości 2m. Siła przeniesiona na formę imitującą głowę nie może przekroczyć 10kN. Kask, aby uzyskał dodatkowy certyfikat UIAA 106, nie może przekroczyć 8 kN.

Badane są trzy kaski.

• 1 kask w najmniejszym dostępnym rozmiarze, poddany wcześniej sztucznemu postarzaniu (narażony na działanie wysokociśnieniowych lamp UV o mocy 450 W przez około 400 godzin).
• 1 kask w największym dostępnym rozmiarze, przechowywany w temperaturze +35°C przez 4–24 godzin.
• 1 kask w największym dostępnym rozmiarze, przechowywany w temperaturze -20°C przez 4–24 godzin.

Zgodnie z normą EN 12492, kask może wykazywać uszkodzenia, takie jak pęknięcia lub deformacje, po teście absorpcji energii uderzenia pod warunkiem, że siła przenoszona na głowę nie przekroczy 10 kN (UIAA106 -8kN). Norma koncentruje się głównie na ochronie użytkownika przed nadmiernym przenoszeniem siły na głowę, a nie na nienaruszalności samego kasku. Oznacza to, że kask może ulec pęknięciu, ale nie może się rozpaść na oddzielne części ani stracić zdolności ochronnych. Dla porównania, hełmy zgodne z EN 397 często mają bardziej rygorystyczne wymagania dotyczące integralności strukturalnej po teście. (Dlatego nie występują w wersji piankowej. Skorupa w nich jest cięższa i solidniejsza)

Test absorpcji uderzenia z różnych stron (przód, tył, bok)

Spadające przedmioty to tylko jedno z zagrożeń, przed którymi chroni

kask. Równie istotnym ryzykiem jest uderzenie o skałę, dlatego kaski muszą być testowane pod kątem uderzeń z różnych stron, a nie tylko z góry.

 

Przy testowaniu na uderzenia od boku, z przodu i z tyłu, płaski obciążnik o masie 5kg zrzucany jest z wysokości 0,5m. Rejestrowana siła również nie może przekroczyć 10 kN. (UIAA 106 – 8 kN)

Badane są 3 sztuki – rozmiar i sposób kondycjonowania kasku zależy od decyzji laboratorium przeprowadzającego testy.

Tak samo jak teście absorbcji energii uderzenia z góry ważna jest przede wszystkim zdolność kasku do rozproszenia energii uderzenia a nie jego nienaruszalność strukturalna. Oznacza to, że kask może pęknąć lub się odkształcić, ale nie może się rozpaść na części, aby nie stracić zdolności ochronnych. Pasek podbródkowy musi pozostać nie naruszony.

Test odporności na penetrację:

Kask jest testowany w dwóch punktach uderzenia, oddalonych od siebie o co najmniej 50mm. 3kg obciążnik w kształcie stożka, upuszczony z wysokości 1m, nie może dotknąć powierzchni formy imitującej głowę.

Badane są 3 kaski

• 1 kask w największym dostępnym rozmiarze, poddany wcześniej sztucznemu postarzaniu.
• 1 kask w najmniejszym dostępnym rozmiarze, przechowywany w temperaturze +35°C przez 4–24 godzin.
• 1 kask w najmniejszym dostępnym rozmiarze, przechowywany w temperaturze -20°C przez 4–24 godzin.

Testy wytrzymałości systemu nośnego:

Siłę 0,03kN(0,3kg) aplikuję się na oba cylindry imitujące szczękę i mierzy pozycję pasków podbródkowych. Następnie w trakcie 30 sekund, siła zwiększana jest do 0,5kN(51kg) i utrzymywana przez 120 sekund. Pozycję pasków mierzy się ponownie. Wydłużenie nie może przekroczyć 25mm. Po tym siła jest zwiększana do momentu zerwania systemu nośnego.

Badany jest 1 kask w rozmiarze pośrednim lub najmniejszym (gdy nie występuje podział na 3 rozmiary).

Test efektywności systemu nośnego

Wykonuje się dwa testy – jeden z masą testową zamocowaną z tyłu kasku, drugi z przodu, z użyciem najmniejszego i największego rozmiaru badanego modelu. Obciążnik 10kg zrzucany jest z wysokości 175mm. Mierzony jest kąt o jaki kask został w wyniku tej operacji zrotowany. Pozytywny wynik testu jest zależny od tego, czy kask nie został zdjęty z formy imitującej głowę. Kąt rotacji może być analizowany dla celów badawczych, ale jego wartość nie wpływa na wynik zaliczenia testu – liczy się jedynie to, czy kask pozostaje na głowie manekina.

 Czytaj więcej: Kaski wspinaczkowe – jakie wybrać? Normy, modele i porównanie – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

Standard bezpieczeństwa UIAA 106 oznacza, że kask spełnia wszystkie wymagania normy EN12492 (nie ma tylko konieczności naniesienia znaku EN). Różni się od normy tym, że kask taki spełnia wyższe wymagania na absorbcję uderzenia z góry, przodu, tyłu i boku. Siły działające na formę imitującą głowę wspinacza nie mogą być wyższej niż 8 kN (zamiast 10 kN jak jest w EN12492).

                Normy oraz standardy UIAA określają minimalne wymagania, które kask musi spełniać. Niektórzy producenci poszerzają metody badawcze. Firma Petzl dodatkowo sprawdza kaski na absorbcję energii z kierunków zupełnie bocznych pod kątem 90 st. (Energia max 10 kN). Norma wymaga badań od góry oraz pod kątem 60 st.

FAQ – normy i testy kasków wspinaczkowych

Jakie normy musi spełniać kask wspinaczkowy?

Kask wspinaczkowy powinien spełniać normę EN 12492, która określa wymagania dotyczące ochrony głowy podczas wspinaczki. Dodatkowo wiele modeli posiada certyfikat UIAA 106, który potwierdza spełnienie bardziej rygorystycznych testów bezpieczeństwa.

---

Co oznacza norma EN 12492?

Norma EN 12492 to europejski standard określający wymagania dla kasków wspinaczkowych. Obejmuje testy odporności na uderzenia z góry, wytrzymałość konstrukcji, skuteczność systemu mocowania oraz stabilność kasku na głowie.

---

Czym różni się UIAA 106 od EN 12492?

Norma UIAA 106 jest rozwinięciem standardu EN 12492 i w wielu przypadkach wprowadza bardziej wymagające testy, szczególnie w zakresie absorpcji energii uderzenia. Kaski z certyfikatem UIAA często oferują wyższy poziom bezpieczeństwa.

---

Jak testowane są kaski wspinaczkowe?

Kaski wspinaczkowe są testowane poprzez zrzucanie ciężaru na kask z określonej wysokości, co symuluje spadające kamienie lub uderzenia. Sprawdza się także odporność na uderzenia boczne, stabilność pasków oraz zdolność do pochłaniania energii.

---

Czy każdy kask wspinaczkowy przechodzi testy boczne?

Tak, zgodnie z normą EN 12492 kaski wspinaczkowe są testowane nie tylko na uderzenia z góry, ale również na uderzenia boczne i tylne. Ma to zapewnić ochronę głowy w różnych sytuacjach podczas wspinaczki.

---

Czy kask z normą UIAA jest bezpieczniejszy?

Kask posiadający certyfikat UIAA 106 zazwyczaj spełnia bardziej rygorystyczne wymagania niż minimalne normy EN. Oznacza to, że może zapewniać wyższy poziom ochrony, choć oba standardy gwarantują bezpieczeństwo podczas użytkowania.

---

Jak długo można używać kasku wspinaczkowego?

Żywotność kasku wspinaczkowego zależy od producenta i intensywności użytkowania, ale zazwyczaj wynosi od 3 do 10 lat. Kask należy wymienić natychmiast po silnym uderzeniu lub uszkodzeniu, jeśli widać jakiekolwiek uszkodzenia.

---

Czy kask wspinaczkowy chroni przed każdym uderzeniem?

Kask znacząco zwiększa bezpieczeństwo, ale nie chroni przed wszystkimi możliwymi urazami. Jego zadaniem jest redukcja siły uderzenia i ochrona przed spadającymi odłamkami, a nie całkowite wyeliminowanie ryzyka.

 Czytaj więcej: Kości Tricam CAMP i Abałak Kouba (Rock Empire) – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Klucz do kości – Jebadełko – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Jaką uprząż wspinaczkową wybrać? Poradnik dla początkujących https://bedro.eu/jaka-wybrac-uprzaz-wspinaczkowa/ – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Rodzaje uprzęży wspinaczkowych – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Rodzaje butów wspinaczkowych – jakie wybrać na początek? – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe