Skale wspinaczkowe. Przelicznik

Skala wspinaczkowa i jej przelicznik mogą być mylące, szczególnie gdy spotykasz różne systemy oznaczeń w różnych krajach. W tym artykule znajdziesz przelicznik skal wspinaczkowych (UIAA, francuska, amerykańska i inne), dzięki któremu łatwo porównasz poziomy trudności. Wyjaśniam też, jak czytać oznaczenia i na co zwracać uwagę podczas wspinania

Skale trudności są próbą określenia trudności dróg wspinaczkowych i zhierarchizowania ich w funkcjonalny system. Wspinacze określają trudność dróg na podstawie subiektywnych odczuć. Jedną z pierwszych skal stosowanych obecnie na świecie, była skala UIAA.

W Tatrach funkcjonuje skala UIAA, w polskiej adaptacji W.H. Paryskiego nazywana skalą tatrzańską. Ma brzmienie liczbowe oraz słowne w oparciu o słowo Trudno: 0 – bez trudności, I – nieco trudno, II – dość trudno, III – trudno, IV – bardzo trudno, V – nadzwyczaj trudno, VI – skrajnie trudno. Słowne określenie poziomu trudności zamyka się na stopniu VI. Pierwotnie zamknięta od góry, do stopnia VI, obecnie otwarta. Corona XI- na Jastrzębiej Turni, to obecnie najtrudniejsza droga w Tatrach.

W latach 70-tych Wojciech Kurtyka zaproponował, aby do wyceny trudności sportowych w skałkach używać skali opartej na VI stopniu skali UIAA

• Do VI stopnia, drogi wyceniane są w skali UIAA– w Polsce zwyczajowo nazywana jako Skala Tatrzańska.
• Powyżej VI – Do rzymskiej VI dodawana jest kropka i kolejne cyfry arabskie poczynając na 1: np.: VI.1, VI.1+, VI.2, itd. W ten sposób powstała tzw. skala krakowska (lub Kurtyki. Oba określenia wymiennie bywają używane).
• Dolna i górna granica stopnia – Występuje górna granica stopnia w postaci znaczka „+” lecz nie ma dolnej granicy stopnia czyli znaczka „-„  (Jest w skali tatrzańskiej!). Występują natomiast wyceny łamane, czyli np. VI.2+/3. Czyli droga nieco trudniejsza niż VI.2+ ale nie na tyle by otrzymać pełen stopień VI.3.
• Skala Kurtyki (krakowska) – jest skalą lokalną, występuje tylko w Polsce.

Jeśli planujesz wspinać się na Hejszowinie, gdzie występują skały piaskowcowe, to tam obowiązuje skala Saksońska.

Mnogość różnorodnych skal wspinaczkowych na całym świecie, sprawia że, niezbędne jest korzystanie z przeliczników, które porównują różne skale występujące na całym świecie. Poniżej przelicznik najbardziej popularnych skal wspinaczkowych.

Przelicznik skal wspinaczkowych obejmuje kilka systemów, takich jak skala UIAA, francuska oraz amerykańska (YDS). Każda z nich opisuje trudności wspinaczkowe w inny sposób, dlatego ich porównanie jest istotne dla wspinaczy podróżujących między krajami.

Skale wspinaczkowe przelicznik tabela porównawcza

Jako że trudności są subiektywne to i przeliczniki podane w tabelach także.

• Do VI stopnia, drogi wyceniane są w skali UIAA– w Polsce zwyczajowo nazywana jako Skala Tatrzańska.
• Powyżej VI – Do rzymskiej VI dodawana jest kropka i kolejne cyfry arabskie poczynając na 1: np.: VI.1, VI.1+, VI.2, itd. W ten sposób powstała tzw. skala krakowska (lub Kurtyki. Oba określenia wymiennie bywają używane).
• Dolna i górna granica stopnia – Występuje górna granica stopnia w postaci znaczka „+” lecz nie ma dolnej granicy stopnia czyli znaczka „-„  (Jest w skali tatrzańskiej!). Występują natomiast wyceny łamane, czyli np. VI.2+/3. Czyli droga nieco trudniejsza niż VI.2+ ale nie na tyle by otrzymać pełen stopień VI.3.
• Skala Kurtyki (krakowska) – jest skalą lokalną, występuje tylko w Polsce.

Skala Fontainebleau (Font) jest najczęściej używanym systemem oceny trudności problemów boulderowych w Europie i na świecie, szczególnie we Francji, gdzie powstała.

Drugą popularną skalą jest Verm litera – V (Hueco), która powstała w Stanach Zjednoczonych. Oznaczenia zaczynają się od V0 (najłatwiejsze problemy) i rosną wraz z trudnością – obecnie sięgają poziomu V18. (Exodia (9A+/V18), Elias Iagnemm, Włochy)

W Polsce, oprócz skali FB, spotyka się również inne systemy ocen trudności. Dominuje skala Fontainebleau. Przez moment skala Kurtyki, skałkowa, była promowana do wyceny boulderów. Po stopniu trudności miała dodatek BU. Obecnie występuje tylko w starych przewodnikach, „wymarła” zupełnie. Skala amerykańska Verm też bywa stosowana w Polsce i także zanika.

Skala lokalna Polska, która przetrwała upływ czasu i wciąż występuje, to skala kolorowa. Występuje na terenie Rudaw Janowickich (m.in. Sokoliki). Tendencja od lat zmierza w stronę wprowadzenia w całej Polsce skali FB. Głównie z uwagi na jej popularność na całym świecie i łatwiejsze możliwości porównawcze.

źródło: rocfax.com

Znajomość różnych skal wspinaczkowych i ich przeliczników pozwala nie tylko lepiej planować wspinanie, ale także świadomie dobierać wyzwania do swojego poziomu.

Dlaczego istnieje tyle skal wspinaczkowych?

Różne skale wspinaczkowe powstały niezależnie w różnych częściach świata. W Europie popularna jest skala francuska, w USA system YDS, a w Polsce używa się skali UIAA w Tatrach lub Kurtyki w skałkach i skali saksońskiej na Hejszowinie. Każda z nich rozwijała się w innym środowisku wspinaczkowym, dlatego ich dokładne przeliczenie nie zawsze jest możliwe.