Kontrola techniczna camów (kości mechanicznych) – podstawy bezpieczeństwa wspinaczki[1]
Regularna konserwacja kości mechanicznych (camów wspinaczkowych) zwiększa bezpieczeństwo i pozwala utrzymać prawidłowe działanie sprzętu podczas wspinaczki tradowej.
Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do integralności mechanizmu krzywkowego (lub jakiegokolwiek innego elementu wyposażenia), kieruj się intuicją i wycofaj z użycia sprzęt wspinaczkowy.
Sprzęt, od którego zależy Twoje bezpieczeństwo musi być sprawny.
Uszkodzeniu w camach najczęściej ulegają cięgła od spustu lub pas nośny.
Uszkodzone cięgło w camie – miejsce najczęstszego zużycia kości mechanicznych wymagające kontroli i ewentualnej wymiany
Jeśli cięgło jest lekko ugięte, wyprostuj je, tak aby wszystkie krzywki chowały się z tą samą prędkością.
Krzywki powinny być ustawione równo po całkowitym ściśnięciu lub otwarciu.
Zwróć uwagę na zaprasowane połączenia w cięgle.
Jeśli występują, to właśnie tam linka najczęściej się przeciera Gdy cam działa poprawnie możesz śmiało dalej używać.
Jeśli cięgło jest naderwane, zerwane, widać linki rdzenia w modelach z płóciennymi cięgłami (np: Metolius), należy wysłać do serwisu naprawczego camów lub samodzielnie naprawić.
Niektóre firmy produkujące kości mechaniczne oferują zestawy naprawcze do camów lub oferują pełny serwis, kontrolę i ewentualną naprawę sprzętu wspinaczkowego.
Uszkodzona taśma w camie wspinaczkowym – przetarcia i naderwania dyskwalifikujące sprzęt z dalszego użycia
Drugim miejscem, które może się zepsuć i wymaga wymiany wraz z upływem czasu, to taśma do zapinania asekuracji.
Taśmy wspinaczkowe, jeśli pojawią się jakiekolwiek mechaniczne uszkodzenia (nacięcia, naderwania, silne zmechacenie) bezzwłocznie należy wymienić.
Jeśli uszkodzeń jakichkolwiek brak, to upływ czasu także powoduje starzenie i osłabianie tego elementu sprzętu wspinaczkowego.
Taśmy nie uszkodzone poliamidowe należy wymienić najpóźniej 10 lat od pierwszego użycia a taśmy Dyneema najpóźniej 5 lat od pierwszego użycia.
Niektórzy producenci oferują wymianę taśm a także można skorzystać z oferty innych firm np. w Polsce producent sprzętu wspinaczkowego Lhotse oferuje taką usługę.
Uszkodzenia trzonu camu wspinaczkowego – kluczowy element wpływający na bezpieczeństwo, wymagający natychmiastowego wycofania z użycia
Sprawdź sprężyny i ograniczniki krzywek, które mogą pęknąć, jeśli urządzenie zostanie nieprawidłowo umieszczone, a następnie obciążone.
Sprawdź oś/osie. Istnieje możliwość wygięcia osi podczas silnego upadku, w takim przypadku należy je wycofać z eksploatacji sprzętu wspinaczkowego
Sprawdź trzon. Jeśli pojawiły się jakiekolwiek uszkodzenia mechaniczne, wycofaj cama z użycia.
Trzon jest bardzo ważnym elementem, więc nie może być uszkodzony.
Sprawdź jaki jest luz między krzywkami a osią.
Zużyte i uszkodzone zęby krzywek w camie – nierównomierne zużycie i pęknięcia dyskwalifikują sprzęt z użycia
Powinien być, ale zbyt duży wskazuje, że otwór dla osi w krzywkach stał się owalny.
Porównaj luz z nowym camem o podobnym rozmiarze i najlepiej tego samego producenta, aby zorientować się, jaki luz jest dopuszczalny w sprzęcie wspinaczkowym.
Sprawdź zęby krzywek (płaszczyzna pracująca krzywki).
Jeśli są nierównomiernie zużyte, spłaszczone znacząco, występuje jakiekolwiek pęknięcie, prawdopodobnie oznacza to, że krzywka nie jest już bezpieczna w użyciu.
Czyszczenie i konserwacja camów – jak dbać o sprzęt wspinaczkowy
Gąbka Scotch Brite
Aby uniknąć uszkodzeń dbaj o camy. Utrzymuj je w czystości i suchości. Jeśli zamokną. Wysusz i jak najszybciej nasmaruj[2]. Jeśli skorodują, możesz użyć wełny stalowej lub gąbki Scotch Brite[3], aby usunąć korozję. Trzymaj camy z dala od substancji żrących i rozpuszczalników. Kwasy są wyjątkowo szkodliwe dla taśm i innego nylonowego sprzętu wspinaczkowego. Nawet same opary z akumulatora samochodowego mogą zmniejszyć wytrzymałość taśm nawet o 90%. Jeśli Twoje krzywki miały kontakt z substancjami żrącymi lub rozpuszczalnikami, natychmiast wymień je. Kwasy z akumulatora są najgroźniejsze. Uszkodzenia gołym okiem są nie widoczne a wytrzymałość spada do takiego poziomu, że gołymi dłońmi można rozerwać materiał.
Unikaj zabrudzenia jakąkolwiek farbą. Nasączona taśma staje się znacznie słabsza.
Przechowuj camy w chłodnym, suchym miejscu, z dala od źródeł promieniowania UV.
Aby wyczyścić krzywki, podgrzej wodę w garnku do temperatury bliskiej wrzenia. (Uwaga tylko do elementów metalowych. poliamid i ew. elementy plastikowe nie mogą mieć styczności z taką temperaturą! Tylko do czyszczenia krzywek i osi z resztek smaru!) Płucz głowicę w gorącej wodzie, jednocześnie naciskając spust, uważając, aby się nie poparzyć. Nałóż płyn do mycia naczyń bezpośrednio na krzywkę, a następnie za pomocą szczotki o twardym włosiu dokładnie wyczyść wszystko wokół krzywki, szczególnie w sprężynach i wewnątrz krzywek. Szczoteczka do zębów, do czyszczenia drobnych elementów sprawdzi się dobrze. W zależności od stopnia zabrudzenia oraz stosowanych smarów, mogą one wymagać kilkukrotnego czyszczenia, aby usunąć cały brud i stary smar z osi. Pomocne może być przedmuchanie sprężonym powietrzem, gdy są jeszcze mokre. Dokładnie osusz camy przed smarowaniem. Upewnij się, że cały cam jest dokładnie wyczyszczony.
[2] Metolius Cam Lube, to dedykowany smar do camów. Sprawdzają się też smary do broni, zamków w drzwiach. Generalnie smary, które mają bardzo niską lepkość, tak aby nie przywierał do nich pył, kurz. Co mogłoby powodować szybsze zużycie. Polecam Polsilform, silikonowy oddzielacz do form silikonowych, który odpycha wodę i zapobiega przywieraniu czegokolwiek do zaimpregnowanej powierzchni.
[3] Gąbki tego typu, można kupić w każdym sklepie hydraulicznym. To gąbki, których używa się do czyszczenia rurek miedzianych.
Smarowanie camów – wydłużenie żywotności sprzętu wspinaczkowego
Do smarowania zalecany środek to Metolius Cam Lube, ponieważ jest on samoczyszczący i wodoodporny po całkowitym wyschnięciu.
Gdy brud przyczepi się do wyschniętej warstwy, drobne cząsteczki smaru oderwą się, zabierając ze sobą brud.
Smar MCL zapewnia płynną pracę camów i wydłużają ich żywotność.
Energicznie wstrząśnij smarem Metolius Cam Lube w temperaturze pokojowej, aby wymieszać wszystkie składniki stałe.
(W przypadku stosowania w chłodniejszym klimacie na zewnątrz, ogrzej MCL ciepłem ciała).
Nałóż MCL (lub inny używany smar) na czopy i sprężyny krzywki i wmasuj go, aż do przywrócenia płynnego działania.
Zetrzyj nadmiar smaru szmatką, a następnie pozostaw MCL do całkowitego wyschnięcia (od kilku minut do godziny).
Aby zapewnić optymalną penetrację, nałóż MCL na krzywki w temperaturze 5°C lub wyższej.
MCL można nakładać na mokre części, ale schnie on dłużej, zanim stanie się wodoodporny i odporny na brud.
Czyszczenie taśm i elementów tekstylnych sprzętu wspinaczkowego
Pozostałe elementy, czyli trzon, spust, cyngiel, taśma najlepiej czyścić w ciepłej wodzie o temperaturze nie przekraczającej 70 st. C.
Do czyszczenia elementów płóciennych można użyć preparatów dedykowanych przez producentów do czyszczenia lin wspinaczkowych lub innych środków które przeznaczone są do prania odzieży niemowlaków (np. szare mydło) czyli środków piorących które nie zawierają żadnych agresywnych detergentów.
Które mogłyby w sposób niedostrzegalny gołym okiem, doprowadzić do znacznego osłabienia taśm i linek sprzętu wspinaczkowego.
Na zamieszonym poniżej rysunkach temperatury akceptowalne przez Poliamid do -62° C do 70° C i Dyneema® max 110° C
Czyszczenie taśm i elementów tekstylnych camów – bezpieczny zakres temperatur dla poliamidu i Dyneema®
[1] Artykuł na podstawie instrukcji www.metoliusclimbing.com
FAQ – Konserwacja kości mechanicznych
Jak często kontrolować kości mechaniczne?
Kości mechaniczne należy kontrolować regularnie przed i po wspinaniu. Dodatkowo warto wykonywać dokładniejszy przegląd okresowy obejmujący stan krzywek, sprężyn, osi oraz trzonu.
Czy można smarować camy wspinaczkowe?
Tak, jednak należy używać wyłącznie środków zalecanych przez producenta. Nadmiar smaru może przyciągać zabrudzenia i pogarszać pracę mechanizmu.
Jak czyścić kości mechaniczne?
Kości mechaniczne najlepiej czyścić w ciepłej wodzie z delikatnym środkiem czyszczącym. Po umyciu należy je dokładnie wysuszyć i sprawdzić płynność pracy krzywek.
Kiedy wycofać cama z użycia?
Kość mechaniczną należy wycofać z użycia w przypadku pęknięć, uszkodzeń krzywek, zużycia osi, uszkodzenia trzonu lub nieprawidłowej pracy mechanizmu.
Czy korozja dyskwalifikuje kość mechaniczną?
Powierzchniowa korozja nie zawsze oznacza konieczność wycofania sprzętu, jednak głęboka korozja elementów nośnych może znacząco obniżyć wytrzymałość kości mechanicznej.
Co najczęściej zużywa się w camach?
Najczęściej zużyciu ulegają krzywki, sprężyny, osie oraz taśma. Szczególnie narażone są elementy pracujące pod obciążeniem i mające kontakt ze skałą.
Poczytaj więcej
Czytaj więcej: Budowa kości mechanicznych – jak działają camy wspinaczkowe
Czytaj więcej: Jak powstały kości mechaniczne? Historia camów
Czytaj więcej: Normy, kości mechaniczne (camy) – UIAA 125 i EN 12276
Czytaj więcej: Osadzanie kości mechanicznych – jak poprawnie zakładać camy
Czytaj więcej: Kości mechaniczne – przegląd modeli i producentów
Czytaj więcej: Normy, kości mechaniczne (camy) – UIAA 125 i EN 12276
