Kaski wspinaczkowe. Budowa, rodzaje

Kaski wspinaczkowe

Kaski wspinaczkowe różnią się konstrukcją i zastosowaniem, dlatego warto poznać ich rodzaje przed wyborem odpowiedniego modelu. W tym artykule omawiam najważniejsze rodzaje kasków wspinaczkowych oraz ich budowę.

W sporcie i rekreacji ochrona głowy to kask (rowerowy, narciarski, wspinaczkowy, hokejowy itd.). W zastosowaniach związanych z pracą używana jest nazwa hełm.

W trakcie uprawiania sportu z szeregu zagrożeń na jakie człowiek jest narażony te dotyczące głowy są najbardziej niebezpieczne. Badania zdarzeń wypadkowych prowadzone w Europie i USA wykazały, że większość urazów głowy przy pracy jest następstwem uderzenia o nieruchome obiekty. Najczęściej uderzenie skierowane jest w przód, skronie i tył głowy. Natomiast w sportach wysokościowych na czubek głowy. Często zdarzeniom takim towarzyszy spadnięcie kasku lub takie przesunięcie, że przestaje on pełnić funkcje ochronne. Kask w związku z tym powinien charakteryzować się nie tylko skutecznością amortyzacji uderzenia, ale także skutecznością i wytrzymałością układu utrzymującego go we właściwym miejscu i pozycji. Kaski dla wspinaczy różnią się od innych sportów większą wytrzymałością i skuteczniejszym systemem utrzymującym, bowiem kaski takie chronią głowę głównie przed spadającymi obiektami, które generują dużą siłę uderzenia.

Głowa człowieka jest najcenniejszym elementem ciała. Bez niej nie da się żyć. Jakiekolwiek obrażenia tkanki mózgu, poza niewielkimi prowadzą do śmierci. Ludzka czaszka może wytrzymać uderzenie o sile do 1000 N. (100kg). Kamień o wadze 5 kg spadający z wysokości 2 m. uderza z siłą 1800 N. Spadający przedmiot może osiągnąć prędkość od 100-300 km/godzinę (zależnie od długości lotu i oporów powietrza) Nieruchomy człowiek w spotkaniu z przedmiotem o prędkości spadania 60 km/godzinę może łatwo odnieść obrażenia śmiertelne. Choć ochrona głowy nigdy nie jest możliwa w 100%, to jednakże stosowanie kasków zwiększa szanse nie tylko przeżycia, ale także braku obrażeń w sytuacji zagrożenia. Brak ochrony głowy te szanse zbliża do 0, zależnie od powagi sytuacji.

Różnica pomiędzy kaskami dla różnych zastosowań dotyczy głównie odmiennych zagrożeń dla odmiennych sportów bądź pracy. Przykładowo norma dotycząca hełmów ochronnych nie posiada wymogów dotyczących pasków podbródkowych. Natomiast w normie dla kasków alpinistycznych paski podbródkowe są obowiązkowe. W kaskach do zastosowań przemysłowych dostępne są rozwiązania z przełącznikiem wyboru normy pomiędzy normami. Umożliwiające dopasowanie kasku do wymagań normy EN 397 lub EN 12492. Należy pamiętać, że kask nie może spełniać dwóch norm jednocześnie, ponieważ siła potrzebna do wypięcia paska podbródkowego w kaskach wspinaczkowych jest wyższa niż wymagana jest w hełmach przemysłowych

Sprzęt SOI sprzedawany w UE powinien posiadać oznaczenie CE, potwierdzające zgodność z rozporządzeniem (UE) 2016/425 dotyczącym środków ochrony indywidualnej.

Stosowanie norm nie jest obowiązkowe. Jednakże, wszystkie kaski sprzedawane i reklamowane jako przeznaczone do wspinaczki spełniają co najmniej normę EN 12492. Dodatkowo producent może uzyskać certyfikat UIAA nr 106, potwierdzający zgodność z wymaganiami Międzynarodowego Stowarzyszenia Związków Alpinistycznych. Nie wszystkie modele go posiadają – certyfikat UIAA oznacza lepszą absorpcję energii uderzenia przez kask (mniej niż 8kN), niż przewiduje norma EN 12492(>10kN).

Niektóre kaski spełniają również wymagania innych norm i posiadają dodatkowe certyfikaty:

EN 1077 (narciarsko-snowboardowa) – zawiera dwie klasy:

Klasa A – wyższe wymogi absorbcji energii uderzenia i odporności na przebicie. Wymagana jest ochrona uszu. Dostępna we wszystkich modelach firmy Julbo

Klasa B – niższe wymagania na absorbcję uderzeń i odporność na przebicie niż w klasie A. Uszy nie muszą być chronione. Najczęściej spotykana w kaskach wspinaczkowych.

EN 1078 – przeznaczona dla rowerzystów, desko rolkarzy i rolkarzy.

EN 1385 – kaski do sportów wodnych (tylko Simond Hel 500)

EN 397 – Kaski przemysłowe nazywane w normie hełmami

Budowa kasków wspinaczkowych

Najważniejszym elementem kasku, który chroni głowę przed obrażeniami, jest skorupa. W większości przypadków wykonana z twardego plastiku (ABS, PC, PP). Obecnie producenci co raz częściej stosują lżejsze rozwiązania. Plastik bywa zastępowany twardą spienioną pianką (EPS, EPP). Stabilność kasku na głowie, zapewnia regulowana więźba. Zbudowana z płóciennych pasków lub linek (PA lub Dyneema®) i paska podbródkowego z zapinką, który zabezpiecza przed przypadkowym spadnięciem. Obowiązkowe są otwory wentylacyjne, które nie mogą być mniejsze niż 4 cm2. Każdy kask umożliwia założenie latarki, dzięki wycięciom w skorupie bądź dedykowanym w tym celu uchwytom. Dla zwiększenia wygody, stosowana bywa wyściółka. Najczęściej na sklepieniu, potylicy i czole, czasem także na pasku podbródkowym

Materiały z jakich wykonany jest kask wspinaczkowy to:

ABS (terpolimer akrylonitrylo-butadieno-styrenowy) EPS (polystyrene) EPP (Expanded PolyPropylene), PC (Polycarbonates), PP (Polipropylen), PA (Poliamid), POM (Polieterosulfon), PES (Polieterosulfon).

Jako materiał konstrukcyjny stosowane bywa Curv® (Tworzywo termoplastyczne), ALUULA (Kompozyt), CNT (Carbon Nano Technology).

Dodatkowe zabezpieczenia jakie stosowane są w kaskach to:

MIPS to skrót od Multi-Directional Impact Protection System. Technologia stworzona w 2001 roku przez członków Królewskiego Instytutu Technologii w Sztokholmie w Szwecji. Technologia MIPS naśladuje strukturę ochronną mózgu i kości. Zmniejszając siły obrotowe spowodowane uderzeniami w głowę pod kątem. Skorupa i wyściółka kasku są oddzielone warstwą o niskim współczynniku tarcia, który umożliwia ślizganie się kasku po głowie. Zauważalnie zmniejszając obrażenia mózgu w przypadku ukośnych uderzeń. Pierwotnie warstwa MIPS znajdowała się pomiędzy skorupą a wyściółką. Uniemożliwiło to jednak zastosowaniu tej technologii w kaskach o konstrukcji In-Mold. Najpopularniejszej obecnie metodzie budowy konstrukcji kasków do sportów wspinaczkowych. Obecnie warstwa MIPS znajduje się pomiędzy wyściółką a głową użytkownika.

TwICEme® moduł elektroniczny z identyfikatorem medycznym, kontaktowym użytkownika kasku. Ma możliwość śledzenia użytkownika i wysyłania powiadomień w sytuacjach awaryjnych, gdy wyznaczy się w programie alarmowy czas, który zostanie przekroczony. Aplikacja informuje wskazane kontakty o braku sygnału. Wskazuje, gdzie była ostatnia łączność, pozycja użytkownika. (Mammut Haute Route, Julbo Peak)

RECCO® Detektor wysyła sygnał radiolokacyjny, porównywany ze strumieniem światła latarki. Gdy sygnał radiolokacyjny natrafia na reflektor RECCO®, zostaje odbity do detektora i wskazuje ratownikowi drogę do ofiary. Im bardziej detektor zbliża się do reflektora, tym silniejszy staje się powracający sygnał. Technologia ta jest globalnym standardem ratownictwa lawinowego. To dwuczęściowy system składający się z aktywnego detektora, wykorzystywanego przez grupę ratunkową oraz pasowanego reflektora noszonego przez użytkownika. Niewielka waga 4g. sprawia, że reflektory bywają wbudowywane w wielu elementach wyposażenia.

Rodzaje kasków wspinaczkowych:

Sportowe kaski produkowane są w 2 technologiach out mold i in mold. W technologii out mold składowe kasku wytwarzane są jako osobne elementy, czyli skorupa i piankowe wypełnienie. Następnie łączone są za pomocą sklejania lub przy użyciu dedykowanych łączników. W technologii in mold połączenie zewnętrznej twardej skorupy z wewnętrzną miękką pianką, następuje na etapie produkcji pianki (EPS lub EPP). Zewnętrza skorupa po uformowaniu, jeszcze przed pełnym utwardzeniem, wkładana jest do docelowej formy. Następnie wtryskiwany jest materiał do produkcji wypełnienia, który rozpręża się przy obniżonym ciśnieniu. Wypełnienie trwale łączy się ze skorupą.

Kaski wspinaczkowe konstrukcyjnie są pomiędzy kaskami do innych sportów a hełmami stosowanymi do pracy (EN 397). W hełmach nie powinno być stosowane wypełnienie, tylko luźna przestrzeń pomiędzy zewnętrzną skorupą a głową, na której znajduje się więźba, składająca się z pasów nośnych, których zadaniem jest rozłożenie sił uderzenia, na jak największą część głowy.

W sporcie wspinaczkowym stosowane jest podział na kaski: skorupowe (konstrukcja out mold), piankowe i hybrydowe (konstrukcja out mold i in mold).

Kask skorupowy wykonany jest z twardego tworzywa sztucznego, takiego jak ABS, PP, PC z wypełnieniem ze spienionej pianki EPP lub EPS. Popularny w taternictwie jaskiniowym. Jedyny rodzaj kasku, który jest bliski spełnienia normy dla hełmów przemysłowych. Mają dużą trwałość. Twarda skorupa zapewnia dobrą ochronę przed uderzeniami i mechanicznymi uszkodzeniami.

Kask piankowy, wykonany z pianki EPS (np. Petzl Sirocco) lub EPP (np. Grivel Duetto+). Bardzo lekki, wygodny, ale delikatny. Dobra amortyzacja siły uderzenia. Pierwszy na rynku model kasku piankowego Sirocco obecnie nie jest produkowany w wersji 100% piankowej. Obecnie jedyny model w całości piankowy to Grivel Duetto+. Jest to najlżejszy kask spełniający jednocześnie 2 normy (215g). Dodatkowo spełnia normę narciarsko snowboardową EN 1077 klasa B. Inne kaski piankowe obecnie produkowane, mają wzmocnienie z twardego plastiku w górnej części. W obszarze badanym w teście na penetrację. W niektórych modelach dodatkowo na czole oraz skroniach. Nie są to w całości kaski piankowe ani też hybrydowe. W niniejszym tekście stosowana jest nazwa, kaski hybrydowo piankowe

Kaski wspinaczkowe hybrydowo piankowe porównanie. W kolejności uśrednionej wagi. W nawiasach waga najlżejszego małego rozmiaru

Kask hybrydowy, połączenie powyższych rozwiązań. Pianka EPS, EPP lub obie jednocześnie, plus zewnętrza skorupa z tworzywa sztucznego. Wszechstronne rozwiązanie, lekkie i stosunkowo wytrzymałe. Obecnie najpopularniejszy rodzaj kasków. Około połowy obecnie dostępnych modeli to kaski hybrydowe. Niska waga i duża wytrzymałość sprawiło, że przejęły palmę pierwszeństwa nad konstrukcją skorupową. Największe firmy produkcyjne mają w ofercie po kilka modeli. Włącznie z ofertą dedykowaną dla spersonalizowanej grupy odbiorców np.  kaski dziecięce, kobiece.

 

Wybór kasku wspinaczkowego

Najważniejsza kwestia to wygoda. Jeśli kask nie będzie wygodny, to nie będzie używany. Drugorzędna sprawa, również bardzo istotna, to celowość, czyli do jakiej aktywności ma on służyć. Konstrukcja skorupowa jest optymalnym wyborem, gdy kask będzie narażony na gniecenie oraz uderzenia z różnych kierunków o przeszkody terenowe jak jest w alpinizmie jaskiniowym. Wersja hybrydowa jest najlepsza do alpinizmu. Podczas takiej aktywności kask narażony jest na wszelakiego rodzaju uszkodzenia od długotrwałego używania a jednoczenie pożądana jest stosunkowo niska waga. Natomiast podczas krótkiej działalności wspinaczkowej a także w sytuacji, gdy każdy gram ma duże znaczenie najlepiej sprawdza się kask hybrydowo-piankowy, najlżejsza ze wszystkich konstrukcja.

Kask, aby był wygodny należy go dopasować do obwodu głowy. Producenci stosują własne oznaczenia rozmiarów, nie są one regulowane przez żadną międzynarodową normę. W praktyce oznaczenia XS, S, M, L, XL są umowne i mogą różnić się między firmami (np. CAMP, Petzl, Black Diamond mogą mieć inne zakresy dla tego samego oznaczenia). Aby dobrać odpowiedni kask, najlepiej zawsze sprawdzać tabelę rozmiarów konkretnego producenta, gdzie podane są obwody głowy. Wszystkie kaski posiadają regulację dopasowania. Niektóre modele przeznaczone są tylko na małe głowy (dziecięce) lub średni rozmiar kobiecej głowy. Występują też modele z szerokim zakresem regulacji, określane jako uniwersalne. Większość modeli występuje w dwóch rozmiarach przeznaczonych na mniejsze i większe głowy. Są też modele z 3 rozmiarami wielkości skorupy. Zazwyczaj modele zazębiają się rozmiarowo w nieznacznym zakresie.

Waga kasków zależy od rodzaju konstrukcji oraz spełnianych norm. Dwu lub trzy normowe kaski są odrobinę cięższe do jedno normowych. Najlżejsze kaski (po uśrednieniu wagi dostępnych rozmiarów danego modelu) to Petzl Sirocco (średnia 165g) Black Diamond Vapor (średnia 167,5) i Grivel Mutant White (średnia 171g). Bez uśredniania, waga najlżejszego kasku to 153g – Grivel Mutant White (S/M 48-58cm). Najlżejszy kask co najmniej 2 normowy to Grivel Duetto 215g. To jedyny kask z podwójnym atestem o konstrukcji piankowej. Generalnie najlżejsze kaski to konstrukcje piankowe, które nie przekraczają 250 g. w największych rozmiarach. Hybrydowe są nieznacznie cięższe i zazwyczaj mają wagę 200g.+. Choć są też dwa modele hybrydowe o wadze poniżej 200g np. Singing Rock Penta 185g (S, 48-54cm, średnia 195g) i Grivel Stealth 198g (unisex 53-61 cm)

Kaski wspinaczkowe kilku normowe

Pierwsze kaski we wspinaczce to były hełmy, służące do ochrony głowy w pracy. Po czasie wraz z upowszechnianiem się ochrony głowy dla różnych działalności zarówno zawodowych jak i rekreacyjnych. Powstały odmienne wymogi, metody badawcze, których celem była poprawa bezpieczeństwa głowy w ściśle określonym rodzaju aktywności. Obecnie najpopularniejsze są kaski dedykowane dla jednego rodzaju działalności, spełniające jedną normę badawczą. Jest to najlepsze rozwiązanie. Jednakże zbliżone zagrożenia i metody badawcze sprawiają, że, klienci oczekują kasków wielofunkcyjnych do różnych zastosowań. Producenci wychodzą naprzeciw oczekiwaniom klientów i produkują modele do różnych zastosowań. Do jeżdżenia na nartach, rowerze a jednocześnie wspinaczki. Konieczność spełniania wielu odmiennych, wymagań badawczych sprawia, że, tego rodzaju modele zazwyczaj są nieco cięższe i droższe od modeli jedno normowych. Najczęściej jest to norma dla kasków narciarskich a także rowerowych lub obie jednocześnie. Jeden model spełnia dodatkowo normę dla sportów wodnych- Simond Hel 500. Występują także hełmy przemysłowe, dedykowane do pracy, od których wywodzą się kaski wspinaczkowe, dodatkowo spełniające normę wspinaczkową.

EN 1077 to norma dla narciarzy – priorytetem jest ochrona boczna i przednia.

EN 1078 to norma dla rowerzystów, desko rolkarzy i rolkarzy – priorytetem jest lekkość i wygoda oraz ochrona przed uderzeniami z kierunku przedniego.

EN 1385 to norma dla sportów wodnych, gdzie kluczowa jest odporność na wilgoć, pływalność i ochrona przed uderzeniami w wodzie.

EN 12492 to norma dla wspinaczy – kluczowa jest ochrona przed uderzeniami z góry i stabilność kasku.

Hełmy przemysłowe

Występują kaski (dalej hełmy) do zastosowań przemysłowych zgodne z normą EN 397. Spełniają one dodatkowo normę wspinaczkową np. Petzl Vertex Vent. Po przezbrojeniu paska podbródkowego na większą wytrzymałość spełnia on wymogi normy wspinaczkowej. Żaden kask lub hełm nie może jednocześnie spełniać obu norm. Norma EN 397 wymaga, aby pasek podbródkowy zrywał się przy sile mniejszej niż 25 Kg natomiast norma wspinaczkowa wymaga wytrzymałości paska podbródkowego nie mniejszej niż 50 Kg. W zastosowaniach związanych z pracą na ziemi, słaby pasek ma zapobiec uduszeniu się. Sytuacja taka może wydarzyć się, gdy hełm zostanie uwięziony, zblokowany a pracownik straci przytomność. Zawiśnie wtedy na pasku podbródkowym który, odetnie dopływ krwi do mózgu co może doprowadzić do śmierci. Wobec tego, jeśli jest pasek podbródkowy (nie musi występować w hełmie z normą EN 397), to nie może być zbyt mocny. Inne zagrożenia są na wysokości, gdzie utrata kasku jest większym zagrożeniem a swobodne zawiśnięcie na uwięzionym kasku jest mało prawdopodobne. Zbliżone zagrożenia jak we wspinaczce są w pracach wysokościowych. Nie ma jednak normy ściśle przewidzianej dla tego typu działalności. Hełmy w pracy muszą spełniać normę przemysłową, która ma odrobinę inne metody badawcze i wymagania. Hełmy dodatkowo testowane są na odporność na płomień i rozpryski stopionego metalu. Co nie jest sprawdzane w kaskach wspinaczkowych. Natomiast kaski wspinaczkowe przechodzą dodatkowe testy na uderzenia spadających obiektów z bocznych kierunków, co nie jest badane w hełmach. Różnica występuje także w wentylacji. W hełmach nie może być ona większa niż 4,5 cm2 a w kaskach nie może być mniejsza niż 4 cm2.

Nie brakuje hełmów przemysłowych spełniających normę wspinaczkową. Nie są to modele stricte przewidziane do działalności wspinaczkowej, lecz efekt braku normy dla prac na wysokości. Celem jest przeprowadzenie dodatkowych badań, które sygnalizują, że dany model, także nadaje się do działań związanych z użytkowaniem na wysokości. Dotyczy to hełmów przewidzianych do pracy na wysokości oraz ratownictwa np. Rosenbauer Heros H10.

Producenci hełmów z atestem wspinaczkowym to wszelaki rodzaj firm. Poczynając od globalnych wielobranżowych producentów np.: Petzl. Po firmy specjalizujące się w sprzęcie do ochrony w warunkach pracy tzw. Bezpieczeństwo i Higiena Pracy (dalej BHP) np.: Climax. Firmy ściśle specjalizujące się w produkcji kasków i hełmów np.: Kask i Rock Helmets a także firmy, wyspecjalizowane np. Rosenbauer – producent sprzętu pożarniczego, czy producenci ściśle sprzętu outdorowego np. Edelrid (model Tactum Air)

Firma Petzl bada swoje hełmy przemysłowe w szerokim zakresie. Wyszczególnia normę wspinaczkową, gdy jest spełniana lub podaje wyłączenia zakresów, których nie spełnia. Firma Kask produkuje ochronę głowy dla szerokich zastosowań. Głównie dedykowanych do pracy. Cztery modele tej firmy (w rożnych wersjach) hełmów przemysłowych, spełnia normą wspinaczkową. zamiast przemysłowej. Modele te mają wymienne paski podbródkowe o różnej wytrzymałości mniejszej jak dla hełmów lub większej jak dla kasków. Pomimo tego, modele Kask mają nabitą tylko normę EN 12492. Interesujące jest zastosowanie w produktach firmy Kask nietypowego wypełnienia piankowego. Umiejscowionego tylko, pod taśmami więźby a w innych miejscach bez wypełnienia (zdj. obok). Występuje wprawdzie luźna przestrzeń (wymagana w EN397), lecz nie na całej powierzchni hełmu. Inne hełmy przemysłowe z normą wspinaczkową, to modele producenta sprzętu BHP z Hiszpanii, firmy Climax. Firma ta wzbogaciła swoją ofertę o sprzęt wspinaczkowy. Obecnie produkuje kask Cadi. W internetowej sprzedaży występuje jeszcze model hybrydowy Makalu. Najprawdopodobniej jednak zaprzestano produkcji, bowiem na stronie firmowej obecnie nie występuje. Włoski producent Rock Helmets, specjalizujący się w produkcji kasków i hełmów, który ma w ofercie bardzo wiele modeli do różnych zastosowań. Na bazie tej samej skorupy produkuje kaski wspinaczkowe i hełmy wspinaczkowe. Nieznacznie różniące się od siebie o podobnej nazwie np.: Dynamo Plus (kask) Dynamo Volt (hełm). Nie nabija normy wspinaczkowej i przemysłowej na jednym modelu, lecz produkuje osobne wersje w pełni spełniające wymagania jednej bądź drugiej normy.  Climax hiszpański producent środków ochrony indywidulnej ma w ofercie jeden model z normą wspinaczkową Cadi jednakże jasno pisze, że jest to model dedykowany do pracy na wysokości. Kolejny producent środków BHP Skylotec ma w ofercie Hełm Inceptor GRX z potrójną certyfikacją: praca (EN397) wspinaczka (EN12492) i hełm elektroizolacyjny do pracy przy instalacjach niskonapięciowych (EN50365). Kolejna firma BHP specjalizująca się w sprzęcie związanym z pożarnictwem Rosenbauer ma model Hero H10 spełniający aż 4 normy: EN12492 (wspinaczka) EN 1385 (sporty wodne) EN 16471 (hełmy strażackie do gaszenia pożarów na terenach niezurbanizowanych, np. pożary lasów, traw) i EN 16473 (hełm strażacki do ratownictwa technicznego).

Kaski narciarskie

Szesnaście modeli kasków wspinaczkowych spełnia normę narciarską EN 1077, która przewiduje 2 klasy kasków A i B. Klasa A stawia większe wymagania: mocniejszy pasek podbródkowy, większa odporność na przebicie oraz wyższa absorpcja energii uderzenia. Wszystkie kaski firmy Julbo i tylko one spełniają wymagania klasy A.

Kaski spełniające tę normę to konstrukcje hybrydowe, z wyjątkiem Grivel Duetto. Jedyny kask piankowy spełniający podwójną normę w dodatku 100% piankowy. Podwójna certyfikacja zwiększa wagę kasku. W tym względzie Grivel Duetto wyróżnia się jako najlżejszy kask z podwójną certyfikacją (Unisex-215g.)

W narciarstwie wysokogórskim kask pełni tę samą funkcję, co tradycyjny kask narciarski, który jest zaprojektowany tak, aby pochłaniać uderzenia podczas upadku. W przypadku upadku głowa narciarza ulega nagłemu spowolnieniu. Z tego powodu testy norm dotyczących kasków narciarskich nie mierzą siły uderzenia, ale spowolnienie. Dodatkowe badania związane są z penetracją obiektów, takich jak końcówki nart i kijków. W związku z tym kaski narciarskie na ogół nie są szczególnie bardzo mocno wentylowane. Narciarstwo wysokogórskie to złożona mieszanka narciarstwa alpejskiego i alpinizmu. Dlatego kask musi być zgodny zarówno z normą dotyczącą kasków narciarskich EN 1077, jak i normą dotyczącą kasków wspinaczkowych EN 12492.

W przypadku normy EN 1077 spowolnienie jest mierzone poprzez upuszczenie kasku z manekinem na płaską powierzchnię. Norma ma dwie różne klasyfikacje: klasę A i B. Kaski klasy A całkowicie zakrywają głowę i uszy. Przeznaczone są głównie dla narciarzy uprawiających wyłącznie narciarstwo zjazdowe, którzy potrzebują zarówno ochrony mechanicznej, jak i termicznej. Kaski klasy B pozostawiają uszy odsłonięte, dzięki czemu nie ograniczają słuchu i zapewniają lepszą wentylację. Aktywność narciarstwa wysokogórskiego wymaga, aby kask spełniał zarówno normę EN 1077/B, jak i EN 12492, aby mógł chronić użytkownika przed wszystkimi zagrożeniami, które są składową takiej aktywności. Kaski, które nie spełniają obu norm, nie są certyfikowane do użytku w wyścigach narciarskich ISMF[1]

[1] International Ski Mountaineering Federation

Kaski rowerowe

Siedem modeli kasków wspinaczkowych spełnia także normę dla kasków rowerowych EN 1078. Norma ta określa wymagania i metody badań dla kasków noszonych przez użytkowników rowerów, deskorolek i łyżworolek. Dotyczy konstrukcji, właściwości tłumiących uderzenia, systemu utrzymania na głowie (pasy, zapięcia), oznakowania i informacji dla użytkownika.

Kask musi mieć konstrukcję zapewniającą odpowiednie pole widzenia. Nie może ograniczać widoczności użytkownikowi poniżej określonych kątów. Widoczność na boki co najmniej 105° na każdą stronę, w górę nie mniej niż 25°, w dół co najmniej 45°. Musi być wykonany w sposób ograniczający ryzyko zaczepienia lub odpadnięcia jakichkolwiek elementów.

Testy wytrzymałościowe obejmują uderzenia na kowadle płaskim oraz na kowadle imitującym krawężnik. Różne kształty mają symulować typy uderzeń w rzeczywistej jeździe. EN 1078 bada przede wszystkim liniowe przyspieszenie i absorpcję energii. Maksymalne dopuszczalne wartości przyspieszenia przekazywanego na „głowę” (Granica dla EN 1078 to 250 g jako dopuszczalne maksymalne przyspieszenie w teście uderzeniowym). Celem jest ograniczenie ryzyka urazów czaszki i mózgu. Sprawdza się także, czy kask nie zsunie się z głowy podczas symulowanego uderzenia/obrotu (czyli czy system zapięć skutecznie trzyma kask) a także czy wytrzymałość zapięć w testach statycznych i dynamicznych jest wystraczająco mocna aby kask nie spadł z głowy.

Kaski do sportów wodnych

Dwa modele kasków z normą wspinaczkową, spełnia także normę dla kasków do sportów wodnych. Norma ta stawia dodatkowe wymagania na pływalność. Jeden to Simond Hel 500 jest to kask wspinaczkowy, natomiast drugi Rosenbauer Heros H 10, to kask przewidziany do ratownictwa. Nie jest to model ściśle przewidziany do wspinaczki lub aktywności sportowo wodnej lecz jest przebadany na ochronę przed zagrożeniami związanymi z aktywnościami na wysokości i w wodzie. Jest to model dedykowany do ratownictwa, głównie związanego z pożarnictwem (spełnia także wymagania EN 16471 i EN 1673).

Zasady bezpiecznego użytkowania

Dobierz właściwy rozmiar, który będzie dopasowany do obwodu Twojej głowy. Najlepiej kupować, gdy fizycznie sprawdzi się jak dany model leży na głowie. Każda głowa ma nie tylko inny obwód, ale także kształt. Producenci podają na jaki obwód głowy dany model pasuje. Nie podają natomiast głębokości kasku oraz jak uformowane jest wewnętrzne piankowe wypełnienie. Dwóm osobom o identycznym obwodzie głowy ten sam model może zupełnie inaczej leżeć na głowie. Dla jednego będzie bardzo wygodny a dla drugiego kompletnie nie. Jeśli nie masz jeszcze sprawdzonego modelu, to nie kupuj przez Internet tylko stacjonarnie. Kask bezwzględnie musi być wygodny. Najlepiej, gdy obwód głowy jest w środkowym zakresie dla wybranego modelu. Mierzymy go wpierw, na gołą głowę. Dobrze jednak, mieć z sobą także czapkę, aby sprawdzić, czy się zmieści. Czasem możesz mieć ochotę ją ubrać w chłodne dni. Być może będziesz wspinać się zimowo. W takich sytuacjach musi zmieścić się pod kask i najlepiej, żeby nie obciskał on wtedy głowy, bo będzie na styk dobrany. Jeśli kask wygodnie leży Ci na głowie, kolejną rzeczą jest wyregulowanie paska podbródkowego. Taśmy (lub linki zależnie od modelu) mają przylegać do głowy i mijać swobodnie uszy. Tasiemka podbródkowa nie może być zlokalizowana tak, że będzie wrzynać się w szyję a także być blisko brody, aby nie spadała. Optymalnie, gdy jest zlokalizowana pomiędzy szyją a połową dolnej żuchwy. Po wyregulowaniu więźby trzymającej głowę, tak aby kask dokładnie przylegał, ale nie obciskał oraz zapięciu paska podbródkowego. Sprawdź tak jak na instrukcji Petzl poniżej zamieszonej w jakim zakresie możesz przesunąć kask przód tył i na boki. Jeśli w nie wielkim zakresie i kask wygodnie leży, to znalazłeś odpowiedni model. Jeśli kask znacznie przesuwa się na głowie, pomimo dopasowania tasiemek, to widocznie nie jest to model na Twoją głowę. Nie dociągaj przy takim sprawdzaniu mocno tasiemek nośnych (więźby). Mają one przylegać do głowy, ale nie obciskać. Wielogodzinne noszenie ma być wygodne. Obciskające tasiemki sprawią, że taki kask nie będzie się przesuwać, ale dość szybko głowa zacznie Ciebie boleć, od stałego ucisku. Kask zawsze należy sprawdzać z dopasowanym systemem nośnym, lecz nie obciskającym.

Ubieraj kask jeszcze przed podejściem pod ścianę i zdejmuj dopiero kiedy jest naprawdę bezpiecznie – zdarzały się śmiertelne wypadki uderzenia kamieniem (albo innym przedmiotem) akurat wtedy, kiedy na moment zdjęto kask.

W transporcie kask zawsze musi być na wierzchu lub u samej góry. Raz, żeby móc szybko użyć, jeśli zajdzie taka potrzeba, dwa, ponieważ jest stosunkowo delikatny i bardzo łatwo może ulec uszkodzeniu, gdy będzie gnieciony przez inne przedmioty. Nigdy nie wolno siadać na kasku niezależnie od rodzaju konstrukcji. Nie używany, jeśli nie leży na płaskiej powierzchni powinien być zapięty, aby się nie stoczył.

Jakiekolwiek uszkodzenie, wgniecenie, pęknięcie, przyjęcie większego uderzenia lub minięcie terminu przewidzianego przez producenta do użytkowania powoduje, że kask należy zutylizować. Kasków nie wolno modyfikować, naklejać oznaczeń w inny sposób niż przewidziany przez producenta. Oznaczać poza przewidzianymi w tym celu miejscami. Jakiekolwiek chemiczne zabrudzeni, których nie da się zmyć wodą, wykluczają kask z dalszego używania.

Do czyszczenia, konserwacji czy dezynfekcji, należy używać środków zatwierdzonych przez producenta.

Kask musi być wyposażony w system mocowania, w tym pasek podbródkowy. System mocowania z co najmniej trzy oddzielnymi punktami mocowania do skorupy. Pasek podbródkowy powinien mieć regulowaną długość. Ta część taśmy podbródkowej, która styka się ze szczęką, musi mieć minimalną szerokość 15 mm pod obciążeniem 250 N.

Wszystkie kaski muszą być wentylowane. Suma pól przekroju poprzecznego takiej wentylacji nie może być mniejsza niż 4 cm2, mierzona na powierzchni kasku.

Podsumowanie

Kaski wspinaczkowe różnią się przede wszystkim konstrukcją – mogą być piankowe, skorupowe lub hybrydowe. Wybór odpowiedniego modelu zależy od tego, gdzie i jak się wspinasz. Najważniejsze jest jednak dopasowanie i komfort, ponieważ tylko dobrze dobrany kask zapewni realne bezpieczeństwo.

 Czytaj więcej: Kości Tricam CAMP i Abałak Kouba (Rock Empire) – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Klucz do kości – Jebadełko – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Kaski wspinaczkowe. Budowa, rodzaje – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

Czytaj więcej: Kości kulowe (ball nuty) – budowa, historia i zastosowanie – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Jaką uprząż wspinaczkową wybrać? Poradnik dla początkujących https://bedro.eu/jaka-wybrac-uprzaz-wspinaczkowa/ – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Rodzaje uprzęży wspinaczkowych – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Testowanie kasków wg. normy EN 12492 oraz wytycznych UIAA 106 – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

 Czytaj więcej: Rodzaje butów wspinaczkowych – jakie wybrać na początek? – Maciej Bedrejczuk – Kursy i szkolenia wspinaczkowe

FAQ – kaski wspinaczkowe

Jakie są rodzaje kasków wspinaczkowych?

Najczęściej wyróżnia się kaski piankowe, skorupowe oraz hybrydowe.

Czy kask wspinaczkowy jest konieczny?

Tak, chroni głowę przed uderzeniami i spadającymi kamieniami.

Jaki kask wspinaczkowy dla początkujących?

Najlepszym wyborem jest kask hybrydowy, który łączy trwałość i wygodę.